Historia poczty w Gdyni sięga początku lat dwudziestych. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości podlegała ona pod chyloński urząd obrachunkowy a jej siedzibą był niewielki, wyburzony w 1929 roku budynek szkolny przy ul. Starowiejskiej. Niewielka chatka wobec planów rozbudowy miasta oraz coraz liczniej napływającym letnikom i osadnikom przestała być wydajna.

W 1925 roku podjęto decyzje o przeprowadzce do okazałego, istniejącego do dziś dworku położonego przy ulicy Śląskiej (obecnie Warszawska 11). Urząd Pocztowy Gdynia 1, z bardzo wydajną jak na tamte czasy siecią telegraficzną, posiadał jedną zasadniczą wadę – aby się do niego udać należało wspiąć się pod stromą górę, co z okolic centrum wsi zajmowało 25 minut, a zimą nawet dwa razy tyle. Mieszkańcy Gdyni nieraz pisali skargi na temat niedogodnego położenia poczty. Trzeba jednak przyznać że lokalizacja miała dobry wpływ na szybkość dostarczania listów. Dworek leżał tuż przy tzw. Szosie Gdańskiej (obecna ul. Morska/Śląska) – drodze o bardzo ważnym znaczeniu, będącą arterią łączącą okoliczne wsie i miasta z wolnym miastem Gdańsk.

W 1927 roku podjęto decyzje o budowie nowego nowoczesnego budynku pocztowego zlokalizowanego przy ulicy 10 lutego. Budynek, który dobrze kojarzymy z pejzażu śródmieścia, powstawał w gorącej i napiętej atmosferze. Budowniczy poczty, wybrani podczas przetargu okazali się być spekulantami – z placu budowy ginął cement, cegły, zaprawa. Po pewnym czasie odkryto iż materiały budowlane trafiały do Orłowa, gdzie część z ekipy stawiała z nich sobie wille. Chaos, brak kontroli finansowej oraz liczne malwersacje sprawiły że budowa poczty kosztowała więcej niż wzniesienie opery paryskiej. Początkowy budżet szacowany na 1 600 000 złotych rozrósł się do 4 800 000 złotych.

Mimo zamieszania budynek który postawiono okazał się solidną, jedną z najnowocześniejszych w Polsce budowli tego typu. Do dziś wydajnie obsługuje mieszkańców miasta. Został on oddany do użytku 1 maja 1929.

// fot. autor Budynek Atrium, stan dzisiejszy

Domki te powstały w latach 1924-1926. Niewiele jest informacji z tamtych lat o ich genezie. Wiadomo jednak, że owa zwarta zabudowa, choć w z początku różniąca się nieco wyglądem od jej późniejszej formy (budynki powstawały w niewielkich odstępach czasowych) budowana była z przeznaczeniem mieszkalno-usługowym. Przed wojną istniały tam : sklep tytoniowy, niewielka cukiernia, zakład szewski. Dość ciasne zbicie budynków w jeden kompleks spowodowane było prostą przyczyną – granicą działki na której były postawione. Na zapleczu domków stało kilka drzew, które stanowiły granicę sąsiednich gruntów, a których część jest widoczna do dziś.

Domki przy Starowiejskiej 41-45 fot. Rocznik Gdyński 8

Szczęśliwie budynki przeżyły wojenną zawieruchę w nienaruszonej formie. Uszkodzony został jedynie system wodociągowy w obrębie jezdni i studnia znajdująca się na podwórzu oraz strop najwyższego budynku. W okresie powojennym w jednym z domków pod numerem 43 rozpoczął działalność legendarny już zakład fotograficzny Miruś. Jego założyciele, Jadwiga i Roman Męcik przenieśli go do Gdyni z miejscowości Jawor koło Wrocławia w 1948 roku. Nazwa Miruś pochodzi od imienia ich syna. Zakład ten szybko zyskał miano jednego z najpopularniejszych i najsprawniejszych w mieście (tradycje fotografowania w rodzinie Męcik sięgają 1899 roku). Fotografowali się tam marynarze, urzędnicy, młodzież i zwykli mieszkańcy. Kolejki sięgały często aż po dworzec, szczególnie w okresie egzaminów i letnią porą, gdy klientami byli też liczni turyści. Po 1974 roku, gdy zakład zaczęła prowadzić sama pani Jadwiga, rozpoczęto kursy i szkolenia uczniów w zawodzie fotografa. Część osób spośród grona przeszkolonych z powodzeniem do dziś prowadzi własne zakłady w Gdyni. Zakład Miruś do dziś funkcjonuje przy ulicy Amona 40Ł (Gdynia Chwarzno) i uwiecznia na fotografiach kolejne pokolenia mieszkańców Gdyni.

// fot. Mapa 1924

Wielką popularnością cieszyły się usługi szewca, pana Franciszka Śliwy, który miał swoją pracownię tuż obok Foto Miruś. Jego czeladnikiem i uczniem był między innymi Henryk Daduń, popularny szewc, którego zakład mieści się przy Ul. Antoniego Abrahama 23. Na przestrzeni lat w domkach mieścił się serwis naprawy rowerów pana Plichcińskiego, szklarz oraz sklep z drobiazgami.

// fot. Domki przy Starowiejskiej, autor nieznany

Kompleks budynków, jako zwarta historyczna zabudowa ulicy Starowiejskiej został wpisany w latach 80. na listę zabytków 1. klasy. Na skutek spraw własnościowych i prawnych w 1994 roku zarówno sklepy jak i mieszkańcy zostali z niego przesiedleni do innych obiektów, a sam budynek z listy zabytków został zdjęty. Wówczas rozpoczęto rozbiórkę domków, w ich miejscu zaplanowano budowę wysokiego budynku usługowo-mieszkalnego ‘Atrium”. Wielofunkcyjny budynek (projekt firmy Arch – Deco / INPRO) zachował na froncie elewacje dawnych budynków, łącząc tradycje z historią. Zabieg ten, w obecnych czasach powszechy, w roku 1994 w Gdyni był prekursorski. Za uwzględnienie spuścizny miejsca w obrębie nowoczesnej architektury dostał on nagrodę Czas Gdyni w kategorii wyróżnionej gdyńskiej inwestycji roku 1999. Jednak ślady przeszłości w tym miejscu nie ograniczają się do dawnej fasady kompleksu domków. W podwórzu wciąż można odnaleźć ślady po życiu dawnych mieszkańców ulicy Starowiejskiej. Historia stojącej tam do dziś pompy wodnej sięga roku 1924. Charakterystyczne zdobienia (Kaszubski smok) i sama pompa to obecnie łącznik przeszłości z teraźniejszością coraz cięższy do znalezienia w śródmieściu Gdyni. Wraz z trzema wysokimi drzewami, jest to unikatowy, choć miniaturowy fragment dalekiej, a jednak bliskiej przeszłości naszego miasta.

// fot. Ozdobny element pompy fot. Michał Miegoń

// fot. Zagajnik na podwórzu fot. Michał Miegoń